Bài thuộc seri nền tảng hạ tầng Cloud. Xem mục lục seri. Bài trước: Peering, Transit Gateway, VPN, Direct Connect.
Băng thông là lượng dữ liệu tối đa truyền được mỗi giây (Mbps, Gbps). Độ trễ là thời gian một gói tin đi và về (RTT, tính bằng mili giây). Hai thông số này độc lập: băng thông lớn không làm độ trễ nhỏ đi. Ngoài ra còn có mất gói, jitter (độ dao động của độ trễ) và DNS, hệ thống dịch tên miền sang địa chỉ IP. Cả năm yếu tố cùng quyết định người dùng thấy hệ thống nhanh hay chậm.
Băng thông, độ trễ, mất gói, jitter: Phân biệt thế nào?
Hình dung một đường ống nước. Băng thông là độ rộng của ống: càng rộng, lượng nước chảy qua mỗi giây càng lớn. Độ trễ là chiều dài ống: càng dài, giọt nước đầu tiên đến nơi càng lâu. Mất gói là chỗ rò rỉ làm một phần dữ liệu phải gửi lại. Jitter là việc tốc độ chảy lúc nhanh lúc chậm thất thường.
- Băng thông quan trọng khi tải tệp lớn, sao lưu, truyền video.
- Độ trễ quan trọng với yêu cầu nhỏ, nhiều lượt: tải trang web, gọi API, truy vấn cơ sở dữ liệu từ xa.
- Mất gói nhỏ cũng làm giảm mạnh thông lượng TCP do cơ chế gửi lại và giảm tốc.
- Jitter ảnh hưởng thoại, hội nghị video và ứng dụng thời gian thực.
Vì sao độ trễ thường quyết định hơn băng thông
Một yêu cầu web không chỉ là một lượt đi về. Trước khi có dữ liệu cần tra DNS, bắt tay TCP, bắt tay TLS rồi mới gửi yêu cầu.
Thêm vào đó, một kết nối TCP đơn lẻ có giới hạn thông lượng theo RTT, vì chỉ được gửi một lượng nhất định trước khi chờ xác nhận.
Hệ quả thực tế: người dùng ở xa vùng đặt hệ thống thấy chậm dù đường truyền "1 Gbps"; ứng dụng đặt ở hai vùng khác nhau gọi nhau nhiều lần sẽ chậm rõ rệt; kéo dữ liệu qua đường VPN có RTT cao thì một luồng đơn không dùng hết băng thông.
DNS: Bước đầu tiên bị lãng quên
DNS biến tên miền thành địa chỉ IP. Một số điểm ảnh hưởng đến vận hành trên Cloud:
- TTL quyết định thời gian bản ghi được lưu đệm. TTL dài giảm tải và độ trễ tra cứu nhưng làm thay đổi IP lan truyền chậm; trước khi chuyển hệ thống, nên hạ TTL trước vài ngày.
- Loại bản ghi: A và AAAA trỏ tên đến IP, CNAME trỏ tên sang tên khác, MX cho thư, TXT cho xác thực.
- Máy phân giải (resolver) nội bộ: trong VPC thường có DNS nội bộ để máy gọi nhau bằng tên; hub-and-spoke thường đặt DNS dùng chung ở hub (xem Hub and spoke trên Cloud).
- Tính sẵn sàng: DNS lỗi đồng nghĩa mọi dịch vụ phía sau "biến mất" dù máy chủ vẫn chạy. Nên dùng nhiều máy chủ tên ở các nơi khác nhau.
- Floating IP cho phép đổi máy phía sau mà không đổi bản ghi DNS; xem Internet gateway, NAT gateway, Floating IP.
Đo như thế nào cho đúng?
- Độ trễ: dùng ping hoặc traceroute từ nơi người dùng thực sự ở, không chỉ từ trong trung tâm dữ liệu. Với ứng dụng web, đo thời gian đến byte đầu tiên (TTFB) và thời gian tra DNS.
- Băng thông: đo bằng nhiều luồng song song, vì một luồng đơn có thể bị giới hạn bởi RTT như trên. Kiểm tra cả giới hạn băng thông của loại máy ảo, vì nhiều nền tảng giới hạn mạng theo cấu hình; xem Instance là gì.
- Mất gói và jitter: đo liên tục trong nhiều giờ, gồm giờ cao điểm.
- Giám sát liên tục: dùng công cụ như FPT Cloud Monitoring để thu số liệu theo thời gian thay vì kiểm tra một lần.
Cách cải thiện
- Đặt hệ thống gần người dùng. FPT có trung tâm dữ liệu ở Hà Nội và TP.HCM; chọn vùng theo nơi người dùng chủ yếu. Xem Region và Availability Zone.
- Dùng CDN để phục vụ tệp tĩnh từ điểm gần người dùng; xem CDN.
- Giảm số lượt đi về: bật giữ kết nối, HTTP/2 hoặc HTTP/3, gộp yêu cầu, dùng bộ nhớ đệm.
- Tách ứng dụng và cơ sở dữ liệu cùng vùng để giảm độ trễ giữa các tầng.
- Dùng đường kết nối ổn định cho lưu lượng quan trọng; xem Peering, Transit Gateway, VPN, Direct Connect.
- Tăng số luồng song song khi truyền dữ liệu lớn qua đường có RTT cao.
Khi mạng nghi ngờ là nguyên nhân khiến hệ thống chậm hoặc không truy cập được, xem thêm Cloud Server chậm hoặc không truy cập được. Lưu lượng đi ra Internet còn ảnh hưởng chi phí, xem Mô hình tính phí và phí egress.
Hiểu lầm thường gặp
- "Băng thông lớn thì chắc chắn nhanh": với yêu cầu nhỏ, độ trễ quyết định.
- "Ping thấp nghĩa là ứng dụng nhanh": ứng dụng còn chịu ảnh hưởng của CPU, ổ đĩa và truy vấn.
- "DNS không cần quan tâm": DNS chậm hoặc lỗi gây chậm toàn hệ thống.
- Đo một lần lúc vắng rồi kết luận; mạng thay đổi theo giờ.
Đọc tiếp trong seri nền tảng hạ tầng Cloud
Bài này thuộc seri giải thích các khái niệm nền tảng của hạ tầng Cloud, từ vCPU đến hub and spoke. Xem toàn bộ danh sách tại Mục lục seri nền tảng hạ tầng Cloud.
- Bài trước: Peering, Transit Gateway, VPN, Direct Connect
- Bài tiếp theo: Region và Availability Zone
Cần đánh giá độ trễ và băng thông cho hệ thống của bạn?
Cho biết vị trí người dùng và kiến trúc ứng dụng để đội ngũ FPT Cloud tư vấn vùng đặt hệ thống và cách tối ưu mạng.
Đăng ký tư vấnCâu hỏi thường gặp
Băng thông và độ trễ khác nhau thế nào?
Băng thông là lượng dữ liệu truyền mỗi giây; độ trễ là thời gian một gói tin đi và về. Băng thông lớn không làm giảm độ trễ, và với yêu cầu nhỏ nhiều lượt, độ trễ thường quyết định tốc độ cảm nhận.
RTT là gì?
RTT (round-trip time) là thời gian một gói tin đi đến đích và trở về, tính bằng mili giây. Mỗi bước bắt tay như TCP hay TLS tốn một hoặc vài RTT.
Vì sao tải tệp lớn qua đường có độ trễ cao lại chậm dù băng thông lớn?
Một kết nối TCP đơn chỉ gửi một lượng dữ liệu nhất định trước khi chờ xác nhận, nên thông lượng bị giới hạn bởi RTT. Dùng nhiều luồng song song hoặc điều chỉnh cửa sổ TCP sẽ cải thiện.
Jitter là gì và ảnh hưởng đến ứng dụng nào?
Jitter là độ dao động của độ trễ giữa các gói. Nó ảnh hưởng nhiều đến thoại và hội nghị video, gây giật tiếng hoặc hình.
TTL của DNS nên đặt bao nhiêu?
Không có con số chung. TTL dài giảm tải và tra cứu nhanh hơn, nhưng thay đổi lan truyền chậm. Trước khi chuyển IP hoặc di chuyển hệ thống, nên hạ TTL trước vài ngày rồi tăng lại sau.
Đặt hệ thống ở Hà Nội hay TP.HCM tốt hơn?
Tùy nơi người dùng chủ yếu và yêu cầu dự phòng. Nên đo độ trễ từ nơi người dùng thực tế đến từng vùng và xem xét kiến trúc dự phòng giữa hai vùng.
CDN giúp gì cho độ trễ?
CDN phục vụ nội dung tĩnh từ điểm gần người dùng nên giảm RTT và giảm tải cho máy chủ gốc, đặc biệt hiệu quả với ảnh, video và tệp tĩnh.

